پرسش چهارم برنامه و كيفيت كار حوزه‌هاى علمى و شروع كار ضمن آگاهى از شرايط پذيرش و چگونگى ارتقا و درجات تحصيل ، مراحل مختلف و در نهايت اجتهاد را بيان فرماييد . پاسخ : برنامه و كيفيت كار حوزه‌هاى علمى اين است كه دانشجو نخست - به اصطلاح امروز - در كلاس‌هاى آموزش زبان عربى ، و فهم ظواهر الفاظ قرآن ، حديث و كتاب‌هاى علمى كه به زبان عربى نوشته شده است وارد شود و پس از اينكه در اين رشته فارغ التحصيل و به مقدار كافى مايه گرفت ، در كلاس درس منطق ، معانى ، بيان ، فقه ، اصول فقه ، كلام ، تفسير ، حديث و تاريخ اسلام در حدود حاشية ملّا عبداللّه ؛ شمسيه ؛ معالم ؛ شرايع ؛ تبصره و شرح باب حادى عشر يا كتاب‌هايى كه به تازگى با تجديد نظرهايى تأليف شده ، وارد مىشود . پس از اين كلاس ، در كلاس بالاتر ، كتاب‌هايى مانند : شرح لمعه ، قوانين و شرح تجريد را مىخواند و در ضمن به مطالعات تفسيرى ، تاريخى ، رجالى و بررسى مكتب‌هاى مختلف اجتماعى ، اقتصادى ، حقوقى و اخلاقى پرداخته و با مباحث فلسفى نيز كم و بيش آشنا مىشود . در كلاس چهارم ، رسائل و مكاسب شيخ انصارى و كفايه علامه خراسانى تدريس مىشود . لازم به تذكر است كه اين كلاس‌ها ، سال درسى را تعيين نمىكند و شرط اينكه دانشجو يك سال يا چند سال يا كمتر در آن بماند نيست . اساساً هر يك از اين كلاس‌ها